{"id":467,"date":"2020-03-30T12:01:42","date_gmt":"2020-03-30T10:01:42","guid":{"rendered":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/?page_id=467"},"modified":"2020-07-14T12:08:59","modified_gmt":"2020-07-14T10:08:59","slug":"grammaticale-kenmerken-van-het-surinaams-nederlands","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/nederlands-taalgebied\/suriname\/taalvarieteit-suriname\/grammaticale-kenmerken-van-het-surinaams-nederlands\/","title":{"rendered":"Grammaticale kenmerken van het Surinaams-Nederlands"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-group alignfull\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Grammaticale kenmerken<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-635\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/04\/gehirn-e1585853622174.png\" alt=\"\" width=\"100\" height=\"100\"><\/h1>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">Surinaams-Nederlands<\/h6>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p>Het Surinaams-Nederlands heeft eigen grammaticale kenmerken. We sommen er hier enkele op met voorbeelden erbij. Sommige grammaticale kenmerken heeft het Surinaams-Nederlands overgenomen van het <a href=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/nederlands-taalgebied\/suriname\/taalgebied-suriname\/sranantongo\/\">Sranantongo<\/a>. De Surinaams-Nederlandse grammatica is tot nog toe nergens volledig beschreven. Het is niet duidelijk welke van deze kenmerken algemeen gebruikt worden en welke een uiting zijn van een onvolledige taalbeheersing (bv. bij personen die een andere moedertaal hebben). Dit levert onder andere problemen op voor docenten Nederlands, die bij gebrek aan een (normatieve) spraakkunst zelf een knoop moeten doorhakken bij het corrigeren van opstellen. Een specifiek werk over grammaticale kenmerken werd geschreven door Christa de Kleine. Zie verder onder andere het werk van De Bies (introductie op haar woordenboek uit 2009 <strong>[bib]1074[\/bib]<\/strong>), Buma, Essed, Essed-Fruin &amp; Gobardhan-Rambocus, de Abreu, van Donselaar in de <a href=\"https:\/\/dutchplusplus.ned.univie.ac.at\/biblio\">Literatuurlijst<\/a>. Tot slot is er een <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/taalunieversum.org\/sites\/tuv\/files\/downloads\/Nicoline%20van%20der%20Sijs%20-%20Surinaams-Nederlands.pdf\" target=\"_blank\">artikel<\/a> van Van der Sijs (2014) <strong>[bib]1083[\/bib]<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>Inhoudsopgave<\/strong><br><br>1. <a href=\"#kenmerken\">Grammaticale kenmerken<\/a><br>2. <a href=\"#constructies\">Constructies met een eigen leven<\/a><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/03\/JD-de-zout-300x225.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-468\" srcset=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/03\/JD-de-zout-300x225.jpg 300w, https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/03\/JD-de-zout-768x576.jpg 768w, https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/03\/JD-de-zout-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/03\/JD-de-zout.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_JXe_XnQD414\"><div id=\"lyte_JXe_XnQD414\" data-src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FJXe_XnQD414%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/JXe_XnQD414\" rel=\"nofollow\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FJXe_XnQD414%2F0.jpg\" alt=\"YouTube video thumbnail\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Bekijk deze video op YouTube<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><\/div><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Josta Vaseur <\/strong>is Surinaamse. Ze heeft heel lang in Nederland gewoond. Nederlanders dachten soms dat ze een commando gaf, terwijl ze een gewone vraag stelde. Dat komt door de typisch Surinaamse vraagconstructie met <em>no<\/em>: <em>Pak dat ding voor me, no!<\/em><\/p>\n\n\n\n<br><a id=\"kenmerken\"><\/a>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\n\n\n\n<p><strong>Grammaticale kenmerken<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>kenmerk<\/th><th>voorbeeld<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>veelvuldig gebruik van het hulpwerkwoord <em>gaan<\/em> om naar de toekomst te verwijzen; ook in combinatie met <em>moeten <\/em>en in de spreektaal met <em>gaan<\/em>.<br>In het Belgisch-Nederlands gebeurt dat ook, maar het Surinaams-Nederlands laat <em>gaan<\/em> toe in nog andere contexten. Nederlanders gebruiken in die gevallen <em>zullen <\/em>of gewoon het presens.<\/td><td><em>U gaat het niet vinden.<\/em><br><em>Want morgen ga ik weggaan, weet je.<\/em><br><em>Je gaat hem niet kunnen volgen.<\/em><\/td><\/tr><tr><td>verwisselen van grammaticale geslacht van substantieven<\/td><td><em>het rijst<\/em><br><em>de accent<\/em><br><em>de zout<\/em><\/td><\/tr><tr><td>het adjectief wordt verbogen omdat het grammaticale geslacht van het substantief verwisseld is<\/td><td><em>een mooie accent, een goedkope hotel, een bepaalde deel<\/em><br><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/07\/JD-ruime-assortiment.jpg\" style=\"width: 200px\"><\/td><\/tr><tr><td><em>die <\/em>als lidwoord in plaats van <em>de\/het<\/em><\/td><td><em>Wat was die kern van die vrede?<\/em><br><em>Zet die melk op het vuur.<\/em><\/td><\/tr><tr><td>terugverwijzen naar substantieven vaak met <em>het<\/em>, ook bij <em>de<\/em>-woorden (vgl. apporten uit Sranan hebben geen genus) Dat gebeurt vooral als het woord een voorwerp aanduidt.<\/td><td><em>Gooi uw oude bloedsuikermeter niet weg! Ruil <strong>het <\/strong>GRATIS in voor een nieuwe! <\/em>(uit <em>De Ware Tijd<\/em> op 6.3.2013)<br><em>De geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met ons heden. <strong>Het <\/strong>bepaalt het perspectief van waaruit wij het heden bekijken<\/em><br>(uit De Ware Tijd op 6.3.2013)<\/td><\/tr><tr><td>meervoudige interpretatie van enkelvoudige woorden<\/td><td><em>De familie gaan naar huis<\/em>.<\/td><\/tr><tr><td>gebruik van <em>als<\/em> in plaats van<em> of <\/em>in een afhankelijke zin<\/td><td><em>Ik wil Jan vragen <strong>als <\/strong>hij dat kan oplossen.<\/em><br><em>ik vraag aan de minister <\/em><strong><em>als<\/em><\/strong><em> hij ons hulp kan geven.<\/em><\/td><\/tr><tr><td>ander voorzetselgebruik bij richtingaanduiding (bv. geen <em>naar\u2026toe<\/em>)<\/td><td><em>Hij gaat bij zijn tante.<br>Hij gaat boven.<br>Waar ga je?<\/em><\/td><\/tr><tr><td>gebruik van actieve vormen in een passieve betekenis<\/td><td><em>Ik ga operatie doen. <\/em>(= ik word geopereerd)<br><em>Ik ga een foto maken.<\/em> (= ik word gefotografeerd)<\/td><\/tr><tr><td>gebruik van de imperatief voor verzoek\/vraag (bv. <em>Wil je dat even voor me pakken?<\/em>); vaak in combinatie met het woordje <em>no<\/em> op het eind van de zin<\/td><td><em>Geef me nog een cola<\/em>.<br><em>Pak dat even voor me, no.<\/em><\/td><\/tr><tr><td>intransitieve werkwoorden worden soms transitief<\/td><td><em>Hij schreeuwt mij.<br>De examinatoren zakten hem<\/em>.<\/td><\/tr><tr><td>weglaten wederkerig voornaamwoord <em>zich<\/em> bij reflexieve werkwoorden<\/td><td><em>Bemoei niet met mijn zaken.<br>Ik denk dat je overwerkt.<\/em><\/td><\/tr><tr><td>weglating van <em>er<\/em><\/td><td><em>Ik heb geen zin in.<br>Ze weten niks van<\/em>.<\/td><\/tr><tr><td>reduplicatie (verdubbeling), bij adjectieven en ook bij substantieven<\/td><td><em>snelsnel<\/em><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright\"><a href=\"#content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"40\" height=\"40\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/04\/erhoehen-ansteigen2-e1585913571900.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-666\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><a id=\"constructies\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<br>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\n\n\n\n<p><strong>Constructies met een eigen leven<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bepaalde constructies gaan een eigen leven leiden. In het Surinaams-Nederlands veel gebruikt is de uitdrukking <em>Dus dat<\/em>. Martin Panday besteedt een leuke <a href=\"http:\/\/www.oversuriname.nl\/column\/martin-panday\/het-dus-dat-fenomeen.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">column<\/a> aan deze uitdrukking, die volgens hem uitgroeid is tot een fenomeen.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright\"><a href=\"#content\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"40\" height=\"40\" src=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/files\/2020\/04\/erhoehen-ansteigen2-e1585913571900.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-666\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grammaticale kenmerken Surinaams-Nederlands Het Surinaams-Nederlands heeft eigen grammaticale kenmerken. We sommen er hier enkele op met voorbeelden erbij. Sommige grammaticale kenmerken heeft het Surinaams-Nederlands overgenomen van het Sranantongo. De Surinaams-Nederlandse grammatica is tot nog toe nergens volledig beschreven. Het is niet duidelijk welke van deze kenmerken algemeen gebruikt worden en welke een uiting zijn van &#8230; <a title=\"Grammaticale kenmerken van het Surinaams-Nederlands\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/nederlands-taalgebied\/suriname\/taalvarieteit-suriname\/grammaticale-kenmerken-van-het-surinaams-nederlands\/\" aria-label=\"Lees meer over Grammaticale kenmerken van het Surinaams-Nederlands\">Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4743,"featured_media":0,"parent":217,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-467","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4743"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=467"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3204,"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/467\/revisions\/3204"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/userblogs.fu-berlin.de\/dutch\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}